زایمان سزارین یکی از رایج‌ترین روش‌های تولد نوزاد است که در بسیاری از شرایط می‌تواند ایمن‌ترین انتخاب برای مادر و جنین باشد. بسیاری از مادران در دوران بارداری این سؤال را دارند که سزارین دقیقاً چگونه انجام می‌شود، چه زمانی لازم است، چه مزایا و معایبی دارد و دوران نقاهت آن چگونه خواهد بود. آگاهی از روند این جراحی باعث می‌شود مادر با آرامش و اطمینان بیشتری وارد اتاق عمل شود. در این مقاله، جامع‌ترین راهنمای زایمان سزارین را با زبانی ساده اما دقیق ارائه می‌دهیم تا تمامی نگرانی‌ها، ابهامات و پرسش‌های رایج شما برطرف شود.

جدول زیر خلاصه‌ای از مهم‌ترین نکات مقاله زایمان سزارین را به صورت مرحله‌ای و قابل فهم ارائه می‌دهد تا شما بتوانید سریع‌تر با اطلاعات کلیدی آشنا شوید.

موضوع	خلاصه
تعریف سزارین	تولد نوزاد از طریق برش شکم و رحم
زمان انجام	موارد پزشکی، اورژانسی یا انتخابی
مدت جراحی	۳۰ تا ۶۰ دقیقه
مزایا	کنترل روند تولد، ایمنی در موارد پرخطر
کاندید مناسب	جنین بریچ، جفت سرراهی، چندقلویی، سابقه سزارین
آمادگی قبل	ناشتایی، آزمایش‌ها، دوش شب قبل
ریکاوری	۶ تا ۱۲ هفته بازگشت کامل

 

 

در ادامه فیلمی از زایمان سزارین دکتر معصومه محبوب ببینید.

برای مشاوره و برنامه‌ریزی زایمان سزارین با دکتر معصومه محبوب بهترین متخصص زنان و زایمان در اسلامشهرتماس بگیرید و تجربه‌ای امن و آرام داشته باشید.

زایمان سزارین چیست؟

زایمان سزارین یک روش جراحی است که طی آن نوزاد از طریق برش شکم و رحم به دنیا می‌آید. برخلاف زایمان طبیعی که نوزاد از مسیر واژن خارج می‌شود، در سزارین پزشک با ایجاد برش کنترل‌شده، تولد نوزاد را تسهیل می‌کند.این روش به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده یا در شرایط اورژانسی انجام می‌شود و برای مادران با شرایط خاص، امن‌ترین روش تولد محسوب می‌شود. در سال‌های اخیر، پیشرفت تکنیک‌های جراحی و بیهوشی باعث شده سزارین راحت‌تر، کم‌خطرتر و با دوره ریکاوری سریع‌تری نسبت به گذشته انجام شود.

زایمان سزارین چه زمانی انجام می‌شود؟

زایمان سزارین در دو حالت ضروری یا انتخابی انجام می‌شود:

موارد پزشکی و ضروری

این موارد زمانی اتفاق می‌افتد که ادامه بارداری یا زایمان طبیعی می‌تواند خطرناک باشد، مثل:

• قرارگیری غیرطبیعی جنین (بریچ یا عرضی)
• تنگی لگن مادر
• کاهش ضربان قلب جنین
• جفت سرراهی
• زایمان‌های چندقلویی
• سابقه چند سزارین
• عدم پیشرفت زایمان طبیعی

در این شرایط، سزارین بهترین و ایمن‌ترین روش برای حفظ سلامت مادر و نوزاد است.

موارد انتخابی

برخی مادران به دلیل استرس، تجربه زایمان سخت قبلی یا ترجیح شخصی، سزارین را انتخاب می‌کنند. البته پزشک فقط در صورتی با سزارین انتخابی موافقت می‌کند که سلامت مادر و جنین به‌طور کامل تأیید شده باشد.

مراحل انجام زایمان سزارین

زایمان سزارین یک جراحی کاملا کنترل‌شده است و مراحل آن به‌صورت زیر انجام می‌شود:

ورود به اتاق عمل و آماده‌سازی

در اولین مرحله، مادر وارد اتاق عمل می‌شود و تیم جراحی علائم حیاتی مانند فشارخون، ضربان قلب و سطح اکسیژن را بررسی می‌کند. سپس سرم وصل می‌شود تا داروها و مایعات لازم در زمان جراحی به‌راحتی تزریق شوند. ناحیه شکم تراشیده و ضدعفونی می‌شود تا احتمال عفونت کاهش یابد و محیط کاملا استریل باشد.

بی‌حسی یا بیهوشی

در اغلب زایمان‌های سزارین از بی‌حسی اسپاینال یا اپیدورال استفاده می‌شود؛ یعنی مادر بیدار است اما از کمر به پایین هیچ دردی حس نمی‌کند. این روش ایمن‌تر است و کمک می‌کند مادر در لحظه تولد نوزاد حضور داشته باشد. در برخی موقعیت‌های اضطراری مثل خونریزی شدید یا وضعیت خطرناک برای مادر، از بیهوشی عمومی استفاده می‌شود.

ایجاد برش روی شکم

پزشک یک برش افقی کوچک در قسمت پایین شکم، درست بالای خط رویش مو ایجاد می‌کند. این نوع برش به‌گونه‌ای است که پس از بهبود، بسیار کم‌رنگ و مخفی می‌ماند و از نظر زیبایی ظاهری مشکلی ایجاد نمی‌کند. عمق و طول برش استاندارد بوده و برای دسترسی ایمن به رحم طراحی شده است.

باز کردن لایه‌های شکم و رحم

پس از ایجاد برش اولیه، پزشک لایه‌های پوست، چربی و عضلات شکم را با دقت کنار می‌زند تا به رحم برسد. تمامی این مراحل بدون درد است و مادر فقط احساس فشار یا کشش خفیف دارد. باز کردن لایه‌ها بسیار دقیق انجام می‌شود تا کمترین آسیب و کمترین خونریزی ممکن رخ دهد.

تولد نوزاد

با رسیدن به رحم، پزشک آن را برش داده و نوزاد در عرض چند دقیقه خارج می‌شود. اولین گریه نوزاد بلافاصله شنیده می‌شود و این لحظه برای مادر بسیار احساسی و آرامش‌بخش است. پس از تولد، نوزاد توسط تیم نوزادان ارزیابی شده و در صورت امکان روی سینه مادر قرار می‌گیرد تا تماس پوست با پوست برقرار شود.

خارج‌ کردن جفت

پس از تولد نوزاد، پزشک جفت را بررسی و خارج می‌کند تا مطمئن شود چیزی در رحم باقی نمانده است. این مرحله برای جلوگیری از عفونت و خونریزی بسیار مهم است. چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد و بدن مادر نیز به طور طبیعی کمک می‌کند تا جفت جدا شود.

بستن برش‌ها

در پایان عمل، پزشک لایه‌های باز شده را به ترتیب با نخ‌های مخصوص و قابل جذب می‌بندد تا ساختار شکم به حالت طبیعی برگردد. بخیه‌های سطح پوست بسیار ظریف هستند تا جای اسکار به حداقل برسد. روی بخیه‌ها پانسمان گذاشته می‌شود و مادر به اتاق ریکاوری منتقل می‌شود تا علائم حیاتی کنترل شود.

بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از زایمان سزارین

مزایای زایمان سزارین

زایمان سزارین یک روش کنترل‌شده است که به پزشک اجازه می‌دهد روند تولد را با برنامه‌ریزی دقیق‌تری مدیریت کند. این موضوع مخصوصا برای مادرانی که شرایط پزشکی خاص دارند یا بارداری در آن‌ها پرخطر است، شرایط را مطمئن‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر می‌کند. در شرایطی مثل کمبود اکسیژن جنین، مشکلات جفت یا درشت‌بودن نوزاد، سزارین می‌تواند مانع از بروز عوارض احتمالی شود. از طرفی، مادر در طول عمل دردی احساس نمی‌کند و تولد نوزاد در زمانی کوتاه و مشخص انجام می‌شود. همین قابلیت برنامه‌ریزی، استرس مادر را کاهش داده و تجربه زایمان را برای بسیاری از زنان آرام‌تر می‌سازد.

کاندیدای زایمان سزارین چه کسانی هستند؟

سزارین برای افراد زیر مناسب‌تر است:

• جنین با وضعیت بریچ یا عرضی: وقتی سر نوزاد رو به پایین نیست و امکان زایمان طبیعی دشوار می‌شود.
• جفت سرراهی یا خونریزی‌های بارداری: جفت مسیر خروج نوزاد را می‌پوشاند و زایمان طبیعی را خطرناک می‌کند.
• مادران با لگن کوچک یا نامناسب برای زایمان طبیعی: لگن اجازه عبور ایمن نوزاد را نمی‌دهد.
• بارداری‌های چندقلویی: احتمال گیرکردن جنین‌ها یا افت ضربان قلب بیشتر است.
• سابقه چند سزارین: ریسک پارگی رحم در زایمان طبیعی بالا می‌رود.
• بیماری‌های فشارخون، دیابت و پره‌اکلامپسی: شرایط مادر کنترل‌نشده ممکن است هنگام زایمان طبیعی خطرساز شود.
• ناتوانی در تحمل درد یا استرس شدید هنگام زایمان طبیعی: انتخاب سزارین می‌تواند اضطراب مادر را کاهش دهد و تجربه‌ای آرام‌تر ایجاد کند.

زایمان سزارین چند ساعت طول می‌کشد؟

زایمان سزارین یک جراحی نسبتا سریع و قابل‌پیش‌بینی است. خود عمل بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زمان می‌برد، اما نوزاد در همان ۵ تا ۱۰ دقیقه‌ی ابتدایی از رحم خارج می‌شود. بخش عمده‌ی زمان جراحی مربوط به بستن لایه‌های شکم و رحم است که حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. در موارد پیچیده ممکن است مدت عمل کمی بیشتر شود، اما در بیشتر مادران سزارین روندی سریع، کنترل‌شده و بدون احساس درد است.

آمادگی قبل از زایمان سزارین

برای داشتن یک سزارین ایمن و راحت، بهتر است موارد زیر رعایت شود:

آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم

پیش از انجام سزارین، پزشک آزمایش خون برای بررسی سطح هموگلوبین، انعقاد خون و وضعیت عمومی بدن درخواست می‌کند. سونوگرافی نهایی نیز برای ارزیابی رشد جنین، وضعیت قرارگیری او و سلامت جفت انجام می‌شود. بررسی میزان مایع آمنیوتیک و موقعیت بند ناف نیز اهمیت دارد تا تیم پزشکی بتواند بهترین تصمیم را برای زمان و نوع زایمان بگیرد.

رعایت نکات قبل از اتاق عمل

مادر باید ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل ناشتا باشد تا خطر تهوع یا بازگشت محتویات معده هنگام بی‌حسی یا بیهوشی کاهش یابد. دوش گرفتن شب قبل به کاهش آلودگی‌های پوستی کمک می‌کند و احتمال عفونت را پایین می‌آورد. همچنین باید لاک ناخن پاک شود تا دستگاه‌های پزشکی بتوانند سطح اکسیژن خون را صحیح اندازه‌گیری کنند. آماده‌کردن مدارک بیمارستان نیز روند پذیرش را سریع‌تر و بدون استرس می‌کند.

آماده‌سازی روحی

دانستن اینکه در اتاق عمل چه اتفاقاتی می‌افتد، یکی از بهترین راه‌های کاهش اضطراب مادر است. آگاهی از مراحل بی‌حسی، نحوه تولد نوزاد و مدت‌زمان جراحی باعث می‌شود مادر آرام‌تر باشد و تجربه بهتری داشته باشد. صحبت با پزشک درباره سوالات و نگرانی‌ها نیز به تقویت اعتماد و کاهش ترس کمک می‌کند.

دوران نقاهت بعد از زایمان سزارین

ریکاوری بعد از زایمان سزارین به‌صورت مرحله‌به‌مرحله اتفاق می‌افتد. در ۲۴ ساعت اول پس از عمل، مادر ممکن است درد خفیف تا متوسط داشته باشد که با دارو قابل کنترل است و می‌تواند پس از چند ساعت به آرامی راه برود. در همین زمان، نوزاد از مادر گرفته شده و روند شیردهی آغاز می‌شود تا پیوند اولیه مادر و کودک برقرار شود. در روزهای سوم تا هفتم درد کاهش می‌یابد و مادر می‌تواند فعالیت‌های سبک انجام دهد، البته مراقبت از بخیه‌ها و عدم فشار روی شکم ضروری است. در هفته دوم تا سوم بهبود قابل توجهی مشاهده می‌شود و مادر می‌تواند کارهای روزمره سبک را انجام دهد بدون آنکه فشار زیادی به ناحیه شکم وارد شود. در طول یک تا سه ماه درد تقریبا کاملا کاهش یافته و جای بخیه‌ها به‌تدریج محو می‌شود. بهبودی کامل بدن بین ۶ تا ۱۲ هفته طول می‌کشد و طی این مدت مادر باید از فعالیت‌های سنگین خودداری کند تا روند ترمیم با کیفیت باشد.

جمع بندی

زایمان سزارین روشی ایمن، پیش‌بینی‌پذیر و مناسب برای مادرانی است که شرایط خاص پزشکی یا ترجیح شخصی دارند. با آگاهی از مراحل جراحی، مزایا، دوران نقاهت و نکات آمادگی قبل از سزارین، این روند بسیار ساده‌تر و کم‌استرس‌تر خواهد بود. مهم‌ترین نکته، انتخاب پزشک متخصص و معتبر است تا تجربه زایمانی آرام و مطمئن داشته باشید.

سوالات متداول