سرطان تخمدان: همه چیز درباره علائم، انواع و عوامل خطر

سرطان تخمدان یکی از خطرناک‌ترین سرطان‌های دستگاه تناسلی زنان است که وقتی سلول‌های تخمدان به شکل غیرطبیعی رشد می‌کنند، شکل می‌گیرد. این سلول‌ها توانایی نفوذ به بافت‌های اطراف و گسترش به سایر اعضای بدن را دارند و به همین دلیل تشخیص زودهنگام آن بسیار حیاتی است. اغلب سرطان تخمدان در مراحل اولیه هیچ علامت واضحی ندارد و همین موضوع تشخیص را دشوار می‌کند. در این مقاله، با مرور انواع سرطان تخمدان، علائم هشداردهنده و عوامل خطر، شما را همراهی می‌کنیم تا درک کاملی از این بیماری پیدا کنید.

آنچه باید درباره سرطان تخمدان بدانید

بخش	نکات کلیدی
سرطان تخمدان چیست؟	رشد غیرطبیعی سلول‌های تخمدان، توانایی نفوذ به بافت‌های اطراف و گسترش
انواع سرطان تخمدان	سروز، سلول پاک، مخاطی، آندومتریوئید، تومورهای کمتر شایع
علائم	درد لگن، کاهش اشتها، نفخ، تغییر عملکرد روده، خستگی، کاهش وزن
مراجعه به متخصص	علائم مداوم یا شدید، سابقه خانوادگی، تشدید نشانه‌ها
عوامل خطر	سن بالا، سابقه خانوادگی، چاقی، سبک زندگی کم‌تحرک، سیگار

اگر هرگونه علائم مشکوک دارید یا سابقه خانوادگی دارید، هم‌اکنون با دکتر معصومه محبوب بهترین متخصص زنان در اسلامشهرمشورت کنید تا تشخیص به موقع داشته باشید.

سرطان تخمدان چیست؟

سرطان تخمدان زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های تخمدان رشد غیرطبیعی و کنترل‌نشده پیدا کنند. تخمدان‌ها دو غده کوچک در کنار رحم هستند که نقش تولید سلول‌های جنسی و هورمون‌های زنانه را دارند. وقتی سلول‌های تخمدان دچار جهش ژنتیکی می‌شوند، تقسیم غیرطبیعی پیدا کرده و توده سرطانی ایجاد می‌کنند. این سلول‌های سرطانی می‌توانند به بافت‌های اطراف نفوذ کنند یا وارد جریان خون و سیستم لنفاوی شوند و به دیگر بخش‌های بدن منتقل شوند. از آنجایی که این روند اغلب در ابتدا علائم واضح ندارد، تشخیص سرطان تخمدان در مراحل پیشرفته رخ می‌دهد.

در خصوص علائم کیست تخمدان بیشتر بدانید.

انواع سرطان تخمدان

سرطان تخمدان شامل چند نوع است که هر کدام ویژگی‌ها و میزان شیوع متفاوتی دارند:

سرطان سروز (Serous) – شایع‌ترین نوع

این نوع حدود ۵۲٪ از موارد سرطان تخمدان را تشکیل می‌دهد. سلول‌های آن شبیه پوشش لوله‌های فالوپ هستند و به دو دسته درجه بالا و درجه پایین تقسیم می‌شوند. سرطان سروز معمولاً تهاجمی است و در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شود.

سرطان سلول پاک (Clear Cell)

حدود ۶٪ از سرطان‌های تخمدان را شامل می‌شود. این نوع به دلیل رشد سریع و تهاجمی بودن، نیازمند توجه ویژه است. سرطان سلول پاک اغلب با مشکلات هورمونی یا بیماری‌های زمینه‌ای مانند آندومتریوز همراه است.

سرطان مخاطی (Mucinous)

این نوع حدود ۶٪ از سرطان‌های تخمدان را شامل می‌شود. سلول‌های آن حاوی مخاط هستند و رشد آهسته‌تری نسبت به انواع تهاجمی دارند. سرطان مخاطی اغلب بزرگ می‌شود قبل از اینکه علائم واضح ایجاد کند. تشخیص زودهنگام می‌تواند نقش مهمی در کنترل بیماری و پیش‌آگهی بهتر داشته باشد.

سرطان آندومتریوئید (Endometrioid)

این نوع تقریبا ۱۰٪ از سرطان‌های تخمدان را تشکیل می‌دهد. سلول‌های آن شبیه سلول‌های رحم هستند و گاهی با بیماری آندومتریوز همراه می‌باشند. سرطان آندومتریوئی رشد کندتری نسبت به انواع تهاجمی دارد و تشخیص به موقع می‌تواند پیش‌آگهی بهتری ایجاد کند. بررسی دقیق و پیگیری علائم می‌تواند به مدیریت بهتر بیماری کمک کند.

تومورهای کمتر شایع

این دسته شامل تومورهای سلول‌های جنسی و تومورهای استرومایی است که شیوع کمی دارند. این تومورها در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شوند و رشد آهسته‌تری نسبت به انواع شایع دارند. رفتار و پیش‌آگهی بیماری به نوع سلول و محل رشد آن بستگی دارد. شناسایی به موقع نقش مهمی در مدیریت و کنترل بیماری دارد.

علائم و نشانه‌های سرطان تخمدان

علائم سرطان تخمدان اغلب مبهم و مشابه مشکلات دیگر بدن هستند، اما برخی از نشانه‌های رایج عبارتند از:

• درد در ناحیه تحتانی بدن، لگن یا کشاله ران : این درد مبهم و پایدار است و ممکن است با فعالیت‌های روزمره شدت یابد. فشار ناشی از رشد توده سرطانی روی بافت‌های اطراف باعث ایجاد این درد می‌شود.
• درد کمر و پشت: سرطان تخمدان می‌تواند به بافت‌ها و اعصاب اطراف لگن و شکم فشار بیاورد. این فشار باعث درد غیرعادی در کمر و پشت می‌شود که با استراحت کامل رفع نمی‌شود.
• کاهش اشتها و زود سیر شدن: افراد ممکن است پس از خوردن مقدار کمی غذا احساس سیری کنند. این حالت به دلیل فشار توده سرطانی بر معده یا روده ایجاد می‌شود.
  
• نیاز مکرر به ادرار: توده سرطانی ممکن است روی مثانه فشار وارد کند. این امر باعث افزایش دفعات ادرار و احساس فوری بودن آن می‌شود.
  
• احساس تهوع و سوزش سر دل: فشار روی معده و تغییر در عملکرد گوارش می‌تواند باعث تهوع و سوزش مداوم سر دل شود. این علائم اغلب مبهم و تدریجی شروع می‌شوند.
  
• تغییر در عملکرد روده و یبوست: فشار یا انسداد جزئی روده‌ها ناشی از رشد سلول‌های سرطانی، می‌تواند منجر به یبوست یا تغییر در حرکات روده شود. این تغییرات پایدار هستند و به سادگی رفع نمی‌شوند.
  
• کاهش سریع وزن بدون دلیل: کاهش وزن ناگهانی بدون تغییر در رژیم غذایی یا ورزش، می‌تواند نشانه فعالیت سلول‌های سرطانی باشد. این کاهش وزن اغلب با علائم دیگر همراه است.
  
• خستگی مفرط: احساس ضعف و خستگی دائمی حتی بعد از استراحت کافی شایع است. این خستگی می‌تواند ناشی از واکنش بدن به سلول‌های سرطانی و مصرف انرژی باشد.

چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟

اگر بیش از ۱۲ بار در ماه احساس نفخ دارید یا این حالت طولانی شده است، بهتر است به متخصص زنان مراجعه کنید. همچنین در صورتی که علائم مداوم مانند درد لگن، کاهش اشتها یا تغییر در عملکرد روده دارید و از بین نمی‌روند، مراجعه زودهنگام ضروری است. سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا پستان نیز یک عامل هشداردهنده مهم است. در چنین شرایطی، بررسی دقیق و مشاوره تخصصی می‌تواند خطر ابتلا را بهتر مشخص کند. توجه به این علائم و اقدام سریع می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام داشته باشد. متخصص زنان ممکن است برای بررسی دقیق‌تر، آزمایش‌های ساده خون و تصویربرداری انجام دهد. در مواردی که سابقه خانوادگی وجود داشته باشد، ارجاع به متخصص ژنتیک برای آزمایش‌های مربوط به ژن‌های ارثی انجام می‌شود. نمونه‌برداری از بافت ممکن است در صورت نیاز صورت گیرد تا مرحله و نوع سرطان مشخص شود. تشخیص دقیق کمک می‌کند تا فرد و پزشک تصمیم‌های آگاهانه‌تری برای مدیریت بیماری بگیرند. مراجعه منظم و پیگیری علائم مداوم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

عوامل و علت‌های ابتلا به سرطان تخمدان

علت دقیق سرطان تخمدان مشخص نیست، اما برخی عوامل خطرساز عبارتند از:

• سن بالای ۵۰ سال: خطر ابتلا به سرطان تخمدان با افزایش سن بیشتر می‌شود. زنان بالای ۵۰ سال باید نسبت به علائم مشکوک حساس‌تر باشند. این افزایش خطر عمدتاً به تغییرات هورمونی و کاهش توانایی بدن در بازسازی سلول‌ها مرتبط است.
• سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا پستان: وجود یکی از نزدیکان مبتلا به سرطان تخمدان یا پستان، احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد. این امر به دلیل ژن‌های ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 است. افرادی که سابقه خانوادگی دارند، ممکن است نیاز به آزمایش ژنتیک داشته باشند.
• اختلالات هورمونی و آندومتریوز: تغییرات هورمونی و بیماری‌هایی مانند آندومتریوز می‌توانند رشد سلول‌های غیرطبیعی را تحریک کنند. این عوامل خطر می‌توانند احتمال شکل‌گیری سرطان در تخمدان را افزایش دهند.
• چاقی و سبک زندگی کم‌تحرک: اضافه وزن و کم‌تحرکی باعث افزایش التهاب و اختلال در متابولیسم هورمون‌ها می‌شود. این شرایط می‌تواند زمینه‌ساز رشد سلول‌های سرطانی باشد.
• سیگار کشیدن : مواد شیمیایی موجود در دود سیگار می‌توانند DNA سلول‌ها را آسیب بزنند. این آسیب‌ها خطر جهش سلولی و ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش می‌دهند.
• رسیدن دیرهنگام به یائسگی یا استفاده از داروهای هورمونی : هورمون درمانی یا یائسگی دیرهنگام باعث افزایش طول مدت مواجهه بدن با استروژن می‌شود. این مواجهه طولانی می‌تواند ریسک رشد غیرطبیعی سلول‌های تخمدان را بالا ببرد.

هر چیزی که لازم است در خصوص تنبلی تخمدان یا تخمدان پلی کیستیک بدانید.

جمع‌بندی

سرطان تخمدان یک بیماری پیچیده و پرخطر است که سلول‌های تخمدان به شکل غیرطبیعی رشد می‌کنند و می‌توانند به بخش‌های دیگر بدن گسترش یابند. شناخت انواع سرطان، علائم اولیه و عوامل خطر، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام دارد. توجه به علائم مبهم، سابقه خانوادگی و مراجعه به متخصص زنان می‌تواند احتمال تشخیص به موقع را افزایش دهد. با داشتن آگاهی کامل، می‌توان مواجهه با این بیماری را بهتر مدیریت کرد و درک دقیقی از چگونگی شکل‌گیری و پیشرفت آن داشت.

سوالات متداول